Graad 4 · Stelsels en Beheer · Kwartaal 4 · Les 17
Vuurpylstelsels
3, 2, 1… lansering!
Vuurpyle neem mense en masjiene die ruimte in. Vind uit hoe 'n vuurpyl homself opstoot, en ontwerp, lanseer en toets dan jou eie ballonvuurpyl.
1 Vuurpyle en ruimtereise
Mense het vuurpyle gebruik om die ruimte in te gaan en na die Maan te reis. Vuurpyle dra ook satelliete wat ons help met weer, fone en kaarte.
1957'n Vuurpyl lanseer Spoetnik 1, die eerste satelliet
1961Joeri Gagarin is die eerste mens in die ruimte
1969Neil Armstrong en Buzz Aldrin loop op die Maan
2002Mark Shuttleworth is die eerste Suid-Afrikaner in die ruimte
Lees en deel
Ruimtehelde
Vind uit van een persoon wat die ruimte in gereis het. Wanneer het hulle gegaan? Wat het hulle daar gedoen? Deel drie feite met die klas.
2 'n Vuurpyl is 'n stelsel
'n Vuurpyl is 'n stelsel wat gebruik word om voertuie die ruimte in te stoot. Dit brand brandstof om warm uitlaatgasse te maak. Die vuurpyl beweeg deur die gasse by sy agterkant uit te stoot. Die gasse gaan af, so die vuurpyl gaan op!
InsetBrandstof
ProsesDie brandstof brand. Warm gasse word by die agterkant uitgestoot.
UitsetDie vuurpyl beweeg vorentoe (op)
Soos 'n ballonLos 'n opgeblaasde ballon: lug jaag een kant toe uit, die ballon vlieg die ander kant toe
Probeer dit
Ballonblaas
Blaas 'n ballon op en hou die punt toe. Los dit. Watter kant toe gaan die lug? Watter kant toe gaan die ballon?
3 Ontwerp 'n ballonvuurpyl
Ontwerp, maak en evalueer 'n ballonvuurpyl. Meet hoe ver dit beweeg en teken 'n staafgrafiek om verskillende vuurpyle te vergelyk.
Jy het nodigBallonne van verskillende groottes, drinkstrooitjies, vislyn, kleeflint, 'n maatband
MeetHoeveel meter het dit langs die lyn beweeg?
StaafgrafiekEen staaf vir elke vuurpyl wat jy toets
EvalueerWatter een het die verste gegaan? Hoekom? Hoe kan jy dit beter maak?
Projek
Ballonvuurpylwedren
Ryg 'n strooitjie aan vislyn en bind die lyn styf tussen twee stoele vas.
Blaas 'n ballon op, hou dit toe en plak dit aan die strooitjie vas.
Los dit! Meet hoe ver dit beweeg het.
Toets verskillende ballonne. Teken 'n staafgrafiek van jou resultate en evalueer.
0/6
Gaan terug na die Verken-oortjie en speel die simulasies weer.
Beantwoord die vrae in jou oefeningboek. Teken prente waar dit gevra word.
Vraag 1 · (3 punte)
Noem drie belangrike gebeure in ruimtereise en die jaar waarin elkeen gebeur het.
Vraag 2 · (3 punte)
Teken 'n stelseldiagram vir 'n vuurpyl: Inset → Proses → Uitset.
Vraag 3 · (2 punte)
Verduidelik hoe 'n ballonvuurpyl soos 'n regte vuurpyl is.
Vraag 4 · (6 punte)
Maak en toets drie ballonvuurpyle. Teken die afstande in 'n tabel aan en teken 'n staafgrafiek van jou resultate.
Vraag 5 · (4 punte)
Evalueer: Watter ballonvuurpyl het die verste beweeg? Hoekom? Stel twee maniere voor om dit nog verder te laat gaan.