Gaan na inhoud
Graad 4 · Lewe en Lewende Dinge · Kwartaal 1 · Les 1

Lewende en Nie-lewende Dinge

Lewend of nie?

Hoe weet ons of iets lewend is? Kom ons word lewe-speurders!

1 Die 7 dinge wat lewende dinge doen

Iets is net lewend as dit al 7 lewensprosesse uitvoer.

B · BewegingHardloop, swem, of draai na die son
A · AsemhalingNeem lug in
S · SensitiwiteitMerk dinge op en reageer
G · GroeiWord groter met tyd
V · VoortplantingKry kleintjies of maak sade
U · UitskeidingRaak ontslae van afval
V · VoedingNeem kos in

'n Motor beweeg en gebruik brandstof, maar dit kan nie groei of kleintjies kry nie. Dus is 'n motor nie lewend nie.

Kieme is ook lewend! Hulle is so klein dat ons hulle nie sonder 'n mikroskoop kan sien nie. Broodskimmel is ook lewend.

Beweeg!

Speel die lewensprosesse uit

Jou onderwyser roep 'n lewensproses. Almal doen die aksie!

  • Beweging: marsjeer op die plek
  • Asemhaling: haal baie diep asem in en uit
  • Sensitiwiteit: spring asof jy 'n harde slag hoor
  • Groei: buk klein en strek dan lank uit
  • Voortplanting: wieg 'n denkbeeldige baba
  • Uitskeiding: vee sweet van jou voorkop af
  • Voeding: kou aan 'n denkbeeldige appel

2 Lewend, nooit lewend nie, of eens lewend?

Alles pas in een van 3 groepe. Sommige dinge was lewend en is nou dood, soos droë blare en dooie hout.

LewendVoer nou al 7 lewensprosesse uit
Nooit lewend nieKlippe, riviere, vuur, plastiek
Eens lewend, nou doodDooie hout, droë blare, vere, bene
Skattejag

Klaskamerjag

Soek saam met 'n maat 2 dinge uit elke groep in die klaskamer of op die speelgrond. Teken hulle in jou boek onder drie opskrifte.

Bonus: soek iets wat moeilik is om te sorteer, en vertel die klas hoekom.

3 Dinge wat dood lyk, maar lewend is

Droë boontjies, droë gis en 'n voëleier lyk asof hulle nie lewend is nie. Gee hulle die regte toestande en hulle leef verder!

Droë boontjiesaadWater en warmte laat dit ontkiem (begin groei)
Droë gisWarm water en suiker maak dit wakker. Dit maak borrels!
Bevrugte eierAs dit warm gehou word, groei 'n kuiken binne en broei uit
Probeer dit self

Kweek 'n boontjie in 'n fles

  1. Prop 'n deursigtige fles vol nat watte.
  2. Druk 3 droë boontjies teen die glas.
  3. Maak 'n tweede fles met droë watte.
  4. Sit albei op 'n vensterbank. Teken hulle op dag 1, 4 en 7.
Klasdemonstrasie

Maak die gis wakker

Sit 'n lepel droë gis en 'n lepel suiker in 'n bottel warm water. Trek 'n ballon oor die bek. Wag 20 minute. Wat gebeur met die ballon? Hoekom?

Drie simulasies, een vir elke deel van die les. Speel hulle in volgorde, of spring na die een wat jy nodig het.

Verken 1 · Lewensprosesse

Lewe-speurder

Kies 'n verdagte. Tik op elke letter om te vra: doen dit dit? Kyk na al 7 om die uitspraak te kry.

Voorspel eers: Watter een van hierdie dink jy is lewend? Toets dit dan: kyk na al 7 letters.
Tik op 'n letter om te begin speur.
0 van 7 nagegaan
Verken 2 · Drie groepe

Sorteer-masjien

Kyk na elke ding. In watter groep hoort dit?

Punte: 01 van 12
Lewend
Nooit lewend nie
Eens lewend
Verken 3 · Sade

Saadlab

Kies wat die boontjiesaad kry, en gaan dan dag vir dag vorentoe.

Voorspel eers: Sal 'n saad in 'n droë fles groei? Toets dit dan: probeer dit, en gee dan water.
Watte
Waar is die fles?
Dag
0

Dag 0: 'n Harde, droë boontjiesaad. Is dit lewend?

0/6
Gaan terug na die Verken-oortjie en speel die simulasies weer.
Beantwoord die vrae in jou oefeningboek. Teken prente waar dit gevra word.
Vraag 1 · (7 punte)
Noem die sewe lewensprosesse.
Vraag 2 · (6 punte)
Trek drie kolomme: Lewend, Nooit lewend nie en Eens lewend, nou dood. Skryf elke woord in die regte kolom: klip, hond, droë blaar, rivier, boom, veer, plastiekbeker, mier, dooie hout, vuur, broodskimmel, been.
Vraag 3 · (2 punte)
Watter van die lewensprosesse kan 'n motor doen? Hoekom is 'n motor nie lewend nie?
Vraag 4 · (3 punte)
Jou boontjie-eksperiment: wat het met die boontjies in die nat fles en in die droë fles gebeur? Wat sê dit vir jou oor sade?
Vraag 5 · (4 punte)
Thabo sê vuur is lewend omdat dit beweeg, groei en lug nodig het. Stem jy saam? Gebruik die lewensprosesse om jou antwoord te verduidelik.