Gaan na inhoud
Graad 4 · Materie en Materiale · Kwartaal 1 · Les 6

Materiale Rondom Ons

Vaste stof, vloeistof of gas?

Alles rondom ons is 'n vaste stof, 'n vloeistof of 'n gas. Verhit dit of laat dit afkoel, en dit kan verander!

1 Vaste stowwe, vloeistowwe en gasse

Al die materiale rondom ons is vaste stowwe, vloeistowwe of gasse. Elkeen gedra hom op sy eie manier.

Vaste stofBehou sy vorm: hout, klip, plastiek, materiaal
VloeistofVloei en neem die vorm van sy houer aan: water, sap, tee, kookolie
GasVersprei en het geen vorm nie, maar kan in 'n houer gehou word: lug in 'n ballon, kookgas
Kombuissortering

Vaste stof, vloeistof of gas?

Trek drie kolomme in jou boek. Sorteer hierdie: hout, klip, plastiek, materiaal, water, sap, tee, lug, kookolie, kookgas. Skryf langs elkeen hoe jy weet.

2 Verhitting en afkoeling verander die toestand

Verhitting verander 'n vaste stof in 'n vloeistof, en dan 'n vloeistof in 'n gas. Afkoeling verander 'n gas in 'n vloeistof, en dan 'n vloeistof in 'n vaste stof.

SmeltVaste stof na vloeistof, as dit verhit word: ys smelt tot water
VerdampVloeistof na gas, as dit nog meer verhit word: water word waterdamp
KondenseerGas na vloeistof, as dit afkoel: druppels vorm op 'n koue glas
VriesVloeistof na vaste stof, as dit nog meer afkoel: water vries tot ys
Ondersoek

Die smeltwedloop

Sit 'n blokkie ys, 'n stukkie botter, 'n blokkie sjokolade en 'n bietjie kerswas op aparte pierinkies in die son. Watter een smelt eerste? Watter een smelt glad nie? Sit hulle dan in die yskas. Wat gebeur?

3 Die watersiklus

Water gaan rond en rond in die watersiklus. Op pad verdamp dit, kondenseer dit, vries dit en smelt dit.

1 · VerdampDie son verhit die see. Water word damp en styg op.
2 · KondenseerHoog bo is dit koud. Die damp koel af tot klein druppeltjies: 'n wolk.
3 · ValDruppels smelt saam en val as reën, of vries en val as sneeu.
4 · Vloei terugSneeu smelt. Riviere dra die water terug see toe.
Probeer dit self

'n Watersiklus in 'n sakkie

Sit 'n bietjie water met blou voedselkleursel in 'n toesluitsakkie. Teken die son, 'n wolk en die see op die sakkie. Maak dit toe en plak dit teen 'n sonnige venster. Kyk na 'n paar uur daarna. Sien jy druppels naby die bokant? Teken en skryf dan oor die watersiklus in jou boek.

20 °C

0/6
Gaan terug na die Verken-oortjie en speel die simulasies weer.
Beantwoord die vrae in jou oefeningboek. Teken prente waar dit gevra word.
Vraag 1 · (6 punte)
Trek drie kolomme: Vaste stof, Vloeistof en Gas. Skryf elke materiaal in die regte kolom: hout, sap, lug, klip, tee, kookgas, materiaal, water, plastiek, kookolie, 'n baksteen, die gas in 'n ballon.
Vraag 2 · (3 punte)
Skryf een sin elk om te beskryf hoe 'n vaste stof, 'n vloeistof en 'n gas hulle gedra.
Vraag 3 · (4 punte)
Noem die verandering van toestand: (a) ys verander in water; (b) water verander in waterdamp; (c) waterdamp verander in druppels op 'n koue spieël; (d) water verander in ys.
Vraag 4 · (3 punte)
Jou smeltwedloop: watter stof het eerste gesmelt, en watter een laaste? Was dit verhitting of afkoeling wat hulle laat verander het?
Vraag 5 · (6 punte)
Teken die watersiklus. Benoem die son, die see, 'n wolk, reën en 'n rivier. Gebruik pyle en skryf verdamp, kondenseer en smelt of vries op die regte plekke.