Graad 4 · Materie en Materiale · Kwartaal 1 · Les 7
Vaste Materiale
Van die natuur tot nuttig
Glas, papier en plastiek begin almal as rou materiale uit die natuur. Waarvan word hulle gemaak, en hoe is hulle?
1 Rou materiale word nuttige materiale
Rou materiale kom uit die natuur. Mense verander hulle in vervaardigde materiale wat ons elke dag gebruik.
Sand → glasSand word gesmelt om glas te maak
Klei → keramiekKlei word gevorm en gebak tot bekers, borde en teëls
Steenkool en olie → plastiekOok verf en sommige materiale
Hout en plantvesel → papierKatoenplante gee ook vesel vir materiaal
Wol en vel → materiaal en leerVan skape en beeste
Materiaalspeurders
Waarvan is dit gemaak?
Soek vyf voorwerpe in die klaskamer. Skryf vir elkeen die vervaardigde materiaal waarvan dit gemaak is, en die rou materiaal wat uit die natuur gekom het. Voorbeeld: venster → glas → sand.
2 Hoe papier gemaak word
Papier word van plantvesels gemaak, meestal van hout. Die vesels word met water fyngedruk, dun uitgesprei, gepers en gedroog.
BomeStompe word in klein houtspaanders gesny
PulpDie spaanders word met water tot 'n pap pulp fyngedruk
Pers en droogDun lae word gepers en tot papier gedroog
HerwinOu papier kan nuwe papier word, en dit spaar bome
Maak dit
Herwonne papier
Skeur ou koerantpapier in klein stukkies en week dit oornag in water.
Druk dit fyn tot pulp ('n volwassene kan 'n menger gebruik).
Sprei die pulp dun uit op 'n stukkie vliegdraad.
Druk die water met 'n spons uit en laat dit in die son droog word.
3 Eienskappe van materiale
Elke materiaal het eienskappe: hoe dit is. Ons kies 'n materiaal omdat sy eienskappe by die werk pas.
Hard of sagKan jy dit krap of 'n duik daarin maak?
Styf of buigsaamBuig dit?
Sterk of swakBreek of skeur dit maklik?
Lig of swaarHoe swaar is 'n stuk van dieselfde grootte?
Waterdig of absorberendLoop water af of trek dit in?
Toets dit
Materiaaltoetse
Toets stukke papier, materiaal, plastiek, hout en leer. Krap hulle, buig hulle, trek aan hulle, weeg hulle en drup water op hulle. Teken jou resultate in 'n tabel aan. Watter een sal die beste reënjas maak? Hoekom?
0/6
Gaan terug na die Verken-oortjie en speel die simulasies weer.
Beantwoord die vrae in jou oefeningboek. Teken prente waar dit gevra word.
Vraag 1 · (5 punte)
Pas elke rou materiaal by wat dit gebruik word om te maak: sand, klei, olie, hout, wol. Kies uit: papier, glas, trui, plastiekbottel, keramiekbeker.
Vraag 2 · (2 punte)
Wat is die verskil tussen 'n rou materiaal en 'n vervaardigde materiaal? Gee een voorbeeld van elk.
Vraag 3 · (5 punte)
Skryf die stappe om papier van bome te maak in die regte volgorde. Teken 'n prent vir een van die stappe.
Vraag 4 · (5 punte)
Skryf die teenoorgestelde van elke eienskap: hard, styf, sterk, lig, waterdig.
Vraag 5 · (4 punte)
Watter materiaal sal jy kies vir (a) 'n venster, (b) 'n handdoek, (c) 'n skoolskoen, (d) 'n emmer? Gee een eienskap wat elkeen 'n goeie keuse maak.