Skip to content
Graad 8 · Elektriese Stelsels · Kwartaal 4 · Les 1

Stroombane & Elektrochemiese Selle

Toevoer-, afvoer- en beheertoestelle, korrekte verbindings teenoor kortsluitings, en hoe om 'n stroombaan te teken met aanvaarde elektriese simbole.

Toevoer-, afvoer- en beheertoestelle

Elke elektriese stroombaan is 'n stelsel: iets verskaf energie, iets gebruik dit, en iets beheer die vloei. Komponente word gegroepeer volgens hul rol in die stroombaan:

Sommige toestelle vervul meer as een rol! 'n Motor is gewoonlik 'n afvoertoestel, maar as dit met die hand gedraai word, kan dit as 'n generator (toevoer) optree. 'n Weerstand kan as 'n afvoertoestel optree (deur stroom te beperk) of as deel van 'n aftas-/beheerstroombaan. Klassifiseer 'n toestel altyd volgens die taak wat dit in daardie spesifieke stroombaan verrig.

Korrekte verbindings en kortsluitings

Vir 'n stroombaan om te werk, moet stroom in een deurlopende, onafgebroke lus vanaf die sel, deur die komponente, en terug na die sel vloei. Dit word 'n geslote stroombaan genoem. As die lus enige plek onderbreek word ('n draad losgekoppel, 'n skakelaar oop), is dit 'n oop stroombaan en vloei geen stroom nie.

'n Kortsluiting gebeur wanneer stroom 'n onbedoelde lae-weerstand-pad vind wat die afvoertoestel omseil — byvoorbeeld, as die twee terminale van 'n lamp direk aan mekaar gekoppel word deur 'n verdwaalde draad. Byna al die stroom storm deur hierdie kortpad in plaas van deur die lamp, sodat die lamp donker bly, die drade oorverhit, en die sel baie vinnig leegloop. Kortsluitings is gevaarlik en kan brande veroorsaak.

Korrekte stroombaan: een deurlopende lus deur elke komponent. Kortsluiting: 'n "kortpad" wat die afvoertoestel omseil.

Elektriese komponentsimbole

Stroombane word geteken met standaard, internasionaal aanvaarde simbole sodat enigiemand, enige plek, die diagram op dieselfde manier kan lees. Jy moet hierdie simbole kan herken en teken:

KomponentRolSimbool-beskrywing
SelToevoerEen lang en een kort parallelle lyn (lank = positief)
Battery (meervoudige selle)ToevoerTwee of meer selsimbole in 'n ry
LampAfvoer'n Sirkel met 'n X of kruis daarin
WeerstandAfvoer'n Reghoek (of sigsaglyn in ouer diagramme)
SkakelaarBeheer'n Breuk in die lyn met 'n kort diagonale "hefboom"-lyn
ZoemerAfvoer'n Sirkel of halfsirkel gemerk met 'n gegolfde klanklyn
MotorAfvoer'n Sirkel met 'n "M" daarin

Verbindingsdrade word as reguit lyne geteken, en elke komponent word in die draadlus geplaas — nooit los langs die kant nie. Verbindingspunte waar drade saamkom, word met 'n soliede kolletjie aangedui.

Stel stroombane op met 'n verskeidenheid komponente

Wanneer jy 'n werklike stroombaan bou, doen altyd: (1) koppel komponente in 'n enkele geslote lus, (2) kontroleer dat die sel se positiewe en negatiewe terminale die regte kant om is vir gepolariseerde komponente, (3) plaas die skakelaar sodat dit die hele stroombaan veilig kan afsny, en (4) toets met 'n goedkoop afvoertoestel (soos 'n lamp) voordat jy meer komponente byvoeg. Sodra dit gebou is, moet die fisiese stroombaan altyd as 'n simbooldiagram herteken word — dit is hoe tegnoloë 'n ontwerp aanteken en kommunikeer.

Stroombaanbouer & Simbool-vasvra

Wissel tussen twee modusse: bou 'n werkende stroombaan en kyk hoe die lamp reageer, of toets jouself oor komponentsimbole.

Voorspel eers: Wat sal met die lamp gebeur as jy 'n draad reguit daaroor koppel ('n kortsluiting)? Toets dit dan: Maak die skakelaar toe en voeg dan die kortsluitingsdraad by.
Die skakelaar is oop, dus is dit 'n oop stroombaan — geen stroom vloei nie en die lamp is af.
0/6
Gaan die verduidelikings hierbo na.
Beantwoord in jou oefeningboek.
Vraag 1 · (3 punte)
Klassifiseer elkeen van die volgende as 'n toevoer-, afvoer- of beheertoestel: sonpaneel, zoemer, skakelaar.
Vraag 2 · (2 punte)
Verduidelik waarom 'n motor soms as 'n toevoertoestel eerder as 'n afvoertoestel kan optree.
Vraag 3 · (3 punte)
Beskryf wat 'n kortsluiting is, en verduidelik waarom dit gevaarlik is.
Vraag 4 · (5 punte)
Teken 'n eenvoudige stroombaandiagram, met aanvaarde simbole, wat een sel, een skakelaar, en een lamp bevat wat in 'n enkele geslote lus gekoppel is.
Vraag 5 · (2 punte)
Noem die standaardsimbool wat vir 'n weerstand en vir 'n motor gebruik word.