Die Impak van Tegnologie

Die positiewe impak van tegnologie

Oor die afgelope eeu is baie natuurlike materiale vervang deur nuwe of verbeterde materiale wat beter presteer, minder kos, of langer hou. Sommige van hierdie nuwe materiale is ook omgewingsvriendelik omdat hulle bio-afbreekbaar is — hulle breek natuurlik af in plaas daarvan om eeue lank op vullisterreine te lê.

Herwinning as 'n positiewe tegnologie

Afvalpapier en karton hoef nie vullis te word nie. Herwinningstegnologie verpulp gebruikte papier en karton, verwyder ink en besoedelingstowwe, en vorm dit weer in nuwe velle — wat dan gebruik word om nuwe verpakkingsprodukte soos graankosbokse, eierrakkies, en gegolfde bokse te maak. Dit verminder die aantal bome wat afgekap moet word, verminder die volume vullisterrein-afval, en gebruik minder energie as om papier van rou houtpulp te maak.

Verpakking ontwerp en maak

Byna elke produk het verpakking nodig — om dit te beskerm, om dit skoon te hou, om dit maklik te vervoer, en om die kliënt in te lig en aan te trek. Die aard van die produk bepaal watter eienskappe die verpakkingsmateriaal moet hê:

• 'n Bros produk (soos glas of eiers) het 'n opvullende, rigiede verpakkingsmateriaal nodig.
• 'n Vloeibare produk het 'n waterdigte, verseëlde houer nodig.
• 'n Bederfbare voedselproduk mag verpakking nodig hê wat lug en vog uithou.
• 'n Swaar produk het sterk, lasdraende verpakking nodig (soos gegolfde karton).

Wanneer verpakking ontwerp word, teken tegnoloë eers 'n ontvouing ('n plat, uitgevoude net) van die houer, sodat die presiese vorm akkuraat gesny, gevou, en gelym kan word voordat die werklike produk gemaak word.

Die negatiewe impak van tegnologie

Nie alle tegnologie is goed vir die samelewing nie. 'n Tegnologiese produk kan een probleem oplos terwyl dit 'n ander skep — byvoorbeeld, 'n gerieflike produk kan skadelike afval skep, skaars hulpbronne opgebruik, of werkers aan gevaar blootstel. Wanneer 'n negatiewe impak geïdentifiseer word, laat ontwerpers nie noodwendig die tegnologie vaar nie — inteendeel, hulle soek maniere om die negatiewe effek deur herontwerp teen te werk of te vergoed: deur 'n veiliger materiaal te gebruik, 'n filter by te voeg, 'n proses te verander, of wegdoening te verbeter.

Materiale aanpas om kragte te weerstaan

Onthou die kragte wat op materiale inwerk: spanning (trek/rek), druk (stoot/plat druk), buiging, wringing (draai) en skuifspanning (gly). 'n Belangrike deel van die ontwerp van enige produk of struktuur is om 'n materiaal te kies of aan te pas sodat dit die spesifieke kragte kan weerstaan wat dit sal ervaar — sonder om meer materiaal (en koste) as nodig te gebruik.

• Beton versterk: gewone beton is sterk in druk maar baie swak in spanning — dit kraak maklik wanneer dit gerek of gebuig word. Om staal wapeningstawe (rebar) binne die beton in te bed voordat dit stol, gee die gekombineerde materiaal, gewapende beton, die trekspanningsterkte van staal saam met die druksterkte van beton.
• Multiplekshout versterk: multiplekshout word gemaak van dun houtfineer wat aanmekaar gelym word, met die houtnerf van elke laag 90° gedraai teenoor die een daaronder. Hierdie kruisnerwing versprei spannings- en drukkragte in verskeie rigtings, sodat multiplekshout weerstand bied teen splyting en sterker en stabieler is as 'n soliede stuk hout van dieselfde dikte.
• Doeltreffende metaalsnitte kies: in plaas daarvan om 'n soliede metaalstaaf te gebruik (wat materiaal in die middel vermors, waar buigspanning die laagste is), kies ingenieurs deursnitvorms wat materiaal presies daar plaas waar dit die meeste nodig is:
  • I-balk (draer): die meeste van die materiaal is gekonsentreer in die boonste en onderste flense, wat die hoogste buigspannings weerstaan, terwyl die dun sentrale web gewig en koste bespaar.
  • Hoekyster: 'n L-vormige snit wat buiging in twee rigtings gelyktydig weerstaan — goedkoop en algemeen vir raamwerke en beslag.
  • T-staaf: 'n T-vormige snit wat gebruik word waar 'n plat montering-oppervlak aan een kant nodig is terwyl dit steeds buiging weerstaan.

Vooroordeel in tegnologie: die mynbedryf

Suid-Afrika is uitsonderlik ryk aan minerale hulpbronne — goud, platinum, chroom, steenkool, yster, mangaan en meer word in byna elke provinsie ontgin. Mynbou bring werk en nasionale rykdom, maar dra ook ernstige koste en ongelyke impakte, en daarom word dit bestudeer as 'n geval van vooroordeel in tegnologie — tegnologie wat sommige mense of groepe bevoordeel terwyl ander benadeel word.

• Suur mynwater: wanneer myne gegrawe word, word sulfiedhoudende rots aan lug en water blootgestel, wat swaelsuur produseer wat gifmetale in riviere en grondwater uitloog — wat drinkwater, plaasgrond, en waterlewe skaad, lank nadat 'n myn gesluit het.
• Stofbesoedeling van mynhope: ou mynhope (mynafval) laat fyn stof vry in winderige, droë toestande. Gemeenskappe wat naby mynhope woon — dikwels armer nedersettings — ly meer aan asemhalingssiektes, wat 'n ongelyke, bevooroordeelde las van skade toon.
• Inheemse ystertydperk-tegnologie: lank voor moderne mynbou het ystertydperk-gemeenskappe in Suider-Afrika ystererts in kleiovens ontgin en gesmelt om gereedskap en wapens te maak. Hierdie inheemse tegnologie was gesofistikeerd vir sy tyd en toon dat mynbou en metaalwerk in Suid-Afrika 'n geskiedenis het wat meer as 'n duisend jaar terugstrek.
• Geslagsvooroordeel in mynboulewe: mynbou is tradisioneel as "mansewerk" beskou, en vir dekades het Suid-Afrikaanse wetgewing selfs verbied dat vroue ondergronds werk. Alhoewel dit verander het, bly vroue 'n klein minderheid van die mynbou-arbeidsmag, en ervaar dikwels ongelyke geleenthede, fasiliteite, en veiligheidsvoorsienings — 'n duidelike geval van vooroordeel wat in 'n bedryf se tegnologie en kultuur ingebou is.